Hệ khe Đông–Tây Quảng Ngãi – Kontum là một trong những xương sống kháng lực rõ nhất của toàn Đông Dương. Nó kéo ngang từ cửa biển miền Trung vào sát vùng Stung Treng, nhưng không mở thành hành lang xuyên đại lục. Trái lại, đây là một khe đóng – khe khóa – khe chắn: một đai địa mạo khiến trường lực Bắc không thể tràn xuống như mặt phẳng, mà bị bẻ gãy và phân mảnh ngay tại lõi núi giữa. “Ngài đã định ra các thời kỳ và ranh giới nơi cư trú của họ” (Công Vụ 17:26).
Đặc tính quyết định của hệ khe này là hình học “kéo dài nhưng rất kín”. Dù hướng Đông–Tây rõ ràng, nó không đi qua đồng bằng mở, mà xuyên qua khối núi dày, thung lũng hẹp, và mạng gãy tầng liên tiếp. Cửa biển Quảng Ngãi không phải một miệng mở rộng để biển phóng lực vào nội địa, mà là một cửa hẹp bị núi áp sát. Lõi Kontum – Ngọc Linh không phải cao nguyên thoải, mà là nền đá dựng đứng, nơi các khe bị cắt vụn, không cho dòng lực Bắc–Nam trượt xuống liên tục. Và khi chạm tới rìa Attapeu – Virachey, hệ khe này kết thúc trong một vùng biên núi rừng sâu, chạm Mekong nhưng không nhập Mekong, như một đoạn khóa tự nhiên không thể thông thành đại lộ.
Vai trò thật của nó vì vậy không phải “nối biển ra Mekong”, mà là “cắt biển khỏi Mekong”. Nó tạo ra một đai phong tỏa ngang: trường lực Bắc đi dọc duyên hải có thể tiếp tục, nhưng khả năng xoay ngang xuyên vào cao nguyên và Mekong bị khóa lại trước khi mở rộng. Đây là cơ chế kháng lực cấp vùng, không phải kháng lực điểm: một vành chắn khiến miền Trung không trở thành mặt phẳng cho đại lục Bắc phủ xuống trực diện.
Trong cấu trúc vỏ–lõi của Tây Sơn duyên hải, hệ khe Quảng Ngãi – Kontum chính là lớp vỏ phía Bắc không thể tách rời. Nó hấp thụ và bẻ hướng lực trước khi chạm tới lõi bản lề Đông–Tây, giữ cho cực tụ lực ven biển không bị ép thẳng từ phía Bắc. “Ngài làm cho núi đứng vững bởi quyền năng Ngài” (Thi Thiên 65:6).
Quảng Ngãi – Kontum vì thế là một bức khóa Đông–Tây đặc biệt: kéo từ Biển Đông vào sát Mekong, nhưng không mở thông; chạm tới đại lục sông lớn, nhưng kết thúc trong khe hiểm; tồn tại không như đại lộ, mà như áo giáp địa mạo của toàn miền bản lề.