Nếu nhìn theo logic không gian – giao thông – kinh tế vùng, các tuyến nối Tây Sơn Vịnh ↔ Chư Sê không còn chỉ là đường kết nối kỹ thuật. Chúng đang trở thành hành lang Đông–Tây chính của Tây Nguyên Duyên hải, vì hội tụ đầy đủ các tầng điều kiện tạo nên một trục xương sống liên kết vùng. Kinh Thánh nói rất rõ về nguyên lý này: “Người khôn ngoan thấy tai họa thì ẩn mình, còn kẻ dại cứ đi tới và chịu hậu quả” (Châm Ngôn 22:3). Nhìn thấy cấu trúc để chọn trục đúng là hành động của sự khôn ngoan, không phải của cảm tính.
Điểm bật ở phía Đông là Tây Sơn Vịnh – nơi rời biển vào đất liền mà không bị đèo lớn chia cắt, nơi có thể thu gom dòng hàng từ chuỗi vịnh – cảng Phù Mỹ, Quy Nhơn, Sông Cầu và trục sân bay Phù Cát. Đây không chỉ là một vị trí địa lý thuận tiện, mà là điểm cửa mở tự nhiên. Kinh Thánh mô tả đúng bản chất của “điểm cửa” này: “Ta đã mở trước mặt ngươi một cánh cửa mà không ai có thể đóng lại” (Khải Huyền 3:8). Khi cửa mở đúng chỗ, dòng chảy sẽ tự tìm đến.
Điểm tỏa ở phía Tây là Chư Sê – điểm phân bổ tự nhiên của cao nguyên, từ đây có thể lan sang Pleiku, Kon Tum, Buôn Ma Thuột và đặc biệt là hai cửa khẩu biên giới quan trọng: Lệ Thanh và Đăk Ruê. Điều này không chỉ tạo ra hướng đi, mà tạo ra quyền chọn. Mà có quyền chọn thì địa phương có vị thế. Kinh Thánh xác quyết: “Trong sự khôn ngoan có nhiều mưu lược, và trong nhiều cố vấn thì có sự an toàn” (Châm Ngôn 11:14). Nhiều hướng mở chính là nhiều mưu lược để không bị lệ thuộc.
Chính sự xuất hiện của tuyến vòng Chư Sê ↔ Yang Nam ↔ Đăk Song ↔ Tây Sơn Vịnh khiến cấu trúc khu vực chuyển từ đơn cực sang đa điểm điều phối. Trước đây, toàn bộ luồng di chuyển Đông–Tây dồn về An Khê – Mang Yang, tạo nên điểm độc đạo. Hiện nay, tuyến mới mở ra một hành lang song hành, không lệ thuộc Quốc lộ 1 và không buộc phải trượt theo trục đèo hiểm ven biển. Hệ thống từ chỗ chỉ có một lối ra biển và một lối lên cao nguyên, nay có nhiều cửa – nhiều chế độ – nhiều lựa chọn. Kinh Thánh cảnh báo rất rõ về độc đạo: “Khốn cho kẻ xây nhà mình trên cát” (Ma-thi-ơ 7:26). Một trục duy nhất chính là nền cát của toàn hệ thống.
Ở góc nhìn địa hình – lưu vực, hành lang này chạy xuyên qua ba tầng không gian có tính chiến lược: từ lưu vực sông Côn ở bình nguyên (vai trò cửa ngõ), sang vùng đệm cao nguyên dọc sông Sê Ba, rồi chạm vào khu vực ảnh hưởng của Sê San – Sê Pôk khi tiến gần biên giới. Hành lang này không “đi trên sông”, nhưng bám theo cấu trúc tự nhiên của các lưu vực – và đó là cách các tuyến bền vững hình thành. Kinh Thánh cho thấy nguyên lý này ngay từ sáng thế: “Một dòng sông từ Ê-đen chảy ra để tưới khu vườn, rồi từ đó phân thành bốn nhánh” (Sáng Thế Ký 2:10). Địa hình tạo ra hành lang. Hành lang tạo ra mạng lưới. Mạng lưới tạo ra thị trường.
Kết luận ở đây không phải nhận định cảm tính, mà là kết quả của cấu trúc. Các tuyến nối Tây Sơn Vịnh – Chư Sê đáp ứng đủ các điều kiện để được xem là trục xương sống Đông–Tây của Tây Nguyên Duyên hải: kết nối trực tiếp biển; tiếp cận sân bay; đi qua bình nguyên có hậu cứ phát triển; tiến lên cao nguyên mà không bị đèo lớn chặn; và mở ra hai hướng cửa khẩu thay vì một. Đây là hành lang duy nhất của khu vực có thể kết nối biển – sân bay – bình nguyên – cao nguyên – biên giới mà không bị điểm nghẽn địa hình xuyên suốt. Kinh Thánh gọi đó là trật tự được soi dẫn: “Hãy nhìn xem Ta đặt trước mặt ngươi sự sống và sự chết… vậy hãy chọn sự sống” (Phục Truyền 30:19). Chọn trục đúng là chọn sự sống cho cả hệ thống.
Vì vậy có thể nói thẳng: hành lang Đông–Tây Tây Sơn Vịnh – Chư Sê không phải “con đường mới”, mà là một trật tự mới. Khi Tây Sơn Vịnh giữ vai trò bật ra biển và Chư Sê giữ vai trò tỏa lên cao nguyên, kinh tế vùng có hai điểm tựa thay vì một. Hai cửa này không tách rời, mà cân bằng nhau: một đầu giữ tuyến, một đầu giữ biên giới, và ở giữa, vùng giữ quyền thương lượng. Đó chính là trạng thái tự do mà Kinh Thánh khẳng định: “Nếu Con giải phóng các ngươi, các ngươi sẽ thật sự được tự do” (Giăng 8:36) – tự do không phải vô trật tự, mà là tự do do trật tự đúng sinh ra.
Nếu cần một câu tuyên bố chiến lược để đưa vào hồ sơ kêu gọi đầu tư, có thể dùng:
“Hành lang Đông–Tây Tây Sơn Vịnh – Chư Sê là trục xương sống của Tây Nguyên Duyên hải: hai cửa – một hành lang – một quyền thương lượng.”