Đắk Lắk là điểm nhạy bậc nhất của toàn hệ Tây Nguyên duyên hải, vì nó đứng đúng trên ranh giới giữa cao nguyên khép và biên thủy hệ mở. Câu trả lời chuẩn theo logic địa hình–hành lang–đới khe là: Phnom Penh không xuyên thấu mạnh lên Đắk Lắk như một đại lộ đồng bằng, nhưng Đắk Lắk lại bị “hút biên Mekong–Sêrêpốk” rõ hơn Lâm Đồng, vì nó có cửa thủy hệ trực tiếp đổ về Stung Treng. Đây là khác biệt giữa “trường lực đô thị đồng bằng” và “trường lực biên thủy hệ thượng nguồn”. “Ngài đã định ra các ranh giới của các dân tộc” (Công Vụ 17:26).
Phnom Penh vận hành như một cực đồng bằng thấp, nơi trường lực lan mạnh nhất theo các hành lang mở của sông Mekong: Kratie – Stung Treng – Phnom Penh là một máng thoát lực phẳng, nên tác động của Phnom Penh mạnh nhất ở vùng trũng và sông lớn, chứ không lan tốt lên các cao nguyên dựng đứng. Vì vậy, Phnom Penh không có cơ chế địa mạo để “phủ mặt” trực tiếp lên Buôn Ma Thuột như cách đồng bằng Nam Bộ phủ lên miền Tây. Đắk Lắk là cao nguyên trung tâm ở độ cao khoảng 500–800m, bị khóa bởi Trường Sơn Đông và phía Tây Nam là rừng núi biên giới hiểm, nên không tồn tại một đồng bằng hành lang nối thẳng từ Phnom Penh lên cao nguyên. Nói đúng hệ thống: Phnom Penh không có “đường xuyên trực tiếp” lên Đắk Lắk.
Tuy nhiên, Đắk Lắk vẫn nhạy hơn Lâm Đồng vì nó nằm đúng trên hệ Sêrêpốk. Sêrêpốk là nhánh lớn đổ sang Campuchia: Buôn Đôn – Sêrêpốk – Stung Treng rồi nhập Mekong. Do đó, Đắk Lắk có một cửa thủy hệ Tây mở ra Mekong thượng, tạo ra “hút biên” mạnh hơn các khối cao nguyên Nam như Lâm Đồng vốn bị khóa sâu bởi các tường đèo và không có nhánh sông lớn đổ thẳng sang Mekong. Nhưng đây là lực biên Mekong thượng, không phải lực đô thị Phnom Penh xuyên thấu. Đắk Lắk nghe rõ “tiếng sông” hơn nghe “tiếng thủ đô”.
Đắk Lắk còn được kháng lực bởi ba tầng khóa tự nhiên. Thứ nhất, Trường Sơn Đông khóa hướng duyên hải, khiến cao nguyên không trượt xuống đồng bằng như một mặt phẳng mở. Thứ hai, Virachey là nút khóa biên hiếm, tạo vùng rừng núi hiểm trước khi bước vào đồng bằng Campuchia, nên lực đồng bằng không thể đi xuyên như một hành lang thông. Thứ ba, hướng tích lực thực tế của Đắk Lắk nghiêng mạnh về các cửa Đông của Tây Sơn duyên hải hơn là nghiêng về Phnom Penh: QL26 xuống Khánh Hòa, QL29 xuống Phú Yên, và trục giao thoa Quy Nhơn – Tuy Hòa mới là các cửa hội tụ mạnh của cao nguyên này. Vì vậy, Đắk Lắk thuộc tầng giao thoa Tây Sơn duyên hải nhiều hơn thuộc tầng đồng bằng Campuchia.
Có thể chốt so sánh theo mô hình trường lực: Lâm Đồng chịu tác động Phnom Penh rất yếu và gần như không có hút biên Mekong; Bình Thuận càng không thuộc hệ này vì nằm trong trục biển Nam Bộ; Đắk Nông có mức biên trung gian vì nghiêng về Stung Treng; còn Đắk Lắk không bị Phnom Penh xuyên mạnh nhưng có hút biên Sêrêpốk rõ và đồng thời giao thoa cực mạnh với Khánh Hòa – Phú Yên – Quy Nhơn. Đây là vị trí “cao nguyên cửa biên” chứ không phải “cao nguyên bị đô thị đồng bằng nuốt”.
Kết luận đóng đinh theo đúng AmazingBless: Đắk Lắk không bị Phnom Penh xuyên thấu mạnh như một hành lang đồng bằng, nhưng nó nghe rõ trường lực Mekong thượng qua cửa Sêrêpốk; tuy vậy, hướng hội tụ quyết định của Đắk Lắk vẫn là Tây Sơn duyên hải qua các cửa Đông, nên nó là khối cao nguyên giao thoa bản lề, không phải phần thân của đồng bằng Campuchia. “Ngài làm cho núi đứng vững bởi quyền năng Ngài” (Thi Thiên 65:6).