Trong thảo luận về phát triển và phân bổ nguồn lực quốc gia, ông đã chạm đúng hai sự thật cấu trúc không thể né tránh: Bắc Việt (Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh) yếu và nghèo hơn Sài Gòn – Nam Bộ, đồng thời nhạy cảm hơn vì tiếp giáp trực tiếp với Trung Quốc. Tuy nhiên, mấu chốt không nằm ở so sánh giàu–nghèo, mà nằm ở việc hai vai trò căn bản của quốc gia không trùng nhau: vai trò “cân biên – giữ ổn định” không thể đồng thời là vai trò “đầu tàu tạo thặng dư”. Nếu trộn hai vai trò này, rủi ro sẽ lan ra toàn hệ thống, đúng như lời Kinh Thánh cảnh báo: “Nếu nhà tự chia rẽ thì không thể đứng vững” (Mác 3:25 – VI1934).
Về cấu trúc, Bắc Việt không thể và cũng không nên giàu như Sài Gòn – Nam Bộ. Thành phố Hồ Chí Minh và vùng Nam Bộ có vị trí xa Trung Quốc, tiếp cận trực tiếp Biển Đông và hệ Mekong, độ an toàn địa–kinh tế cao, rất phù hợp làm “máy tạo thặng dư” về thuế, xuất khẩu, tài chính và dịch vụ. Ngược lại, Bắc Việt nằm sát Trung Quốc, chịu áp lực địa chính trị trực tiếp, không thể vận hành như một đại đô thị thương mại thuần mà không kéo theo rủi ro an ninh nghiêm trọng. Nếu ép Bắc Việt phải “giàu như Sài Gòn”, điều đó đồng nghĩa với việc mở sâu vào biên mậu và phụ thuộc mạnh vào dòng hàng Hoa Nam—một con đường nguy hiểm. Kinh Thánh đã nói rõ giới hạn của sức người khi đặt sai vị trí: “Ngựa sắm sẵn cho ngày chiến trận; song sự thắng hơn là bởi Đức Giê-hô-va” (Châm Ngôn 21:31 – VI1934).
Tuy nhiên, Bắc Việt vẫn bắt buộc phải mạnh, nhưng mạnh theo nghĩa khác. Vai trò đúng của Bắc Việt là vành đai ổn định sát biên, là vùng đệm chiến lược để hấp thụ và làm phẳng các cú sốc từ phương Bắc, chứ không phải là cỗ máy kiếm tiền. Trong lịch sử mọi quốc gia nằm cạnh cường quốc, vùng biên hiếm khi là vùng giàu nhất, nhưng luôn là vùng được nuôi để giữ ổn định. Kinh Thánh phản ánh logic này rất rõ: “Thành có tường vững thì dân được yên ổn” (Châm Ngôn 11:11 – VI1934).
Vì vậy, cách nói “Bắc Việt nghèo nên phải ăn thuế miền Nam” là một cách diễn đạt lệch trọng tâm. Thực chất là Nam Bộ tạo thặng dư để nuôi toàn bộ cấu trúc quốc gia, trong đó Bắc Việt là khu vực cần chi phí duy trì cao nhất cho an ninh, hạ tầng và ổn định xã hội. Đây không phải bất công, mà là logic sinh tồn của quốc gia. Lịch sử thế giới đầy ví dụ: Tây Đức từng nuôi Đông Đức, Nhật Bản duy trì Hokkaido, Hàn Quốc giữ Gangwon nghèo nhưng ổn định. Điều này phù hợp với nguyên tắc Kinh Thánh: “Kẻ mạnh phải gánh lấy sự yếu đuối của kẻ yếu” (Rô-ma 15:1 – VI1934).
Vấn đề thật sự của Bắc Việt không phải là nghèo, mà là định vị sai. Sai lầm lớn nhất là hoặc cố biến Bắc Việt thành vùng buôn bán lớn sát Trung Quốc, hoặc chỉ xem Bắc Việt như trung tâm hành chính tiêu tiền. Định vị đúng phải là: Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh trở thành vùng cân bằng – hướng biển – phi lệ thuộc, trong đó Hải Phòng và Quảng Ninh mở mạnh ra biển, giảm biên mậu, hút công nghiệp hậu cần, quốc phòng và logistics; còn Hà Nội giữ vai trò điều phối, khoa học, kỹ thuật và chính sách, không chạy theo thương mại đại trà. “Sự khôn ngoan hơn sức lực” (Truyền Đạo 9:16 – VI1934).
Trong cấu trúc đó, cần thấy rõ rằng Sài Gòn – Nam Bộ không thể gánh vai ‘địa đầu bán đảo’. Nam Bộ ở đuôi bán đảo Indochina, địa mạo phù sa thấp, phụ thuộc thủy văn Mekong, dễ tổn thương trước ngập, triều và xâm nhập mặn; khoảng cách xa khiến khả năng ứng cứu và điều phối nhanh cho phía Bắc kém hiệu quả. Vai trò đúng của Nam Bộ là tạo thặng dư và nuôi hệ thống, chứ không phải giữ biên hay làm bản lề phản ứng nhanh. Kinh Thánh nhắc nhở: “Mỗi chi thể có chức phận riêng” (I Cô-rinh-tô 12:18 – VI1934).
Chính vì vậy, Tây Nguyên duyên hải—đặc biệt trục Quy Nhơn – cao nguyên—mới là cổ họng bản lề của bán đảo Indochina. Đây là vùng địa mạo nâng cao, ổn định hơn đồng bằng, nằm gần Bắc hơn Nam Bộ, có hai hướng mở Đông–Tây: ra biển nhanh qua chuỗi vịnh và xuyên cao nguyên vào nội lục. Vai trò của vùng này không phải tối đa hóa GDP ngắn hạn, mà là gom – chuẩn hóa – định giá – trung chuyển, điều phối Đông–Tây và hỗ trợ Bắc Việt nhanh khi cần, đồng thời giảm áp lực cho cả Bắc lẫn Nam. “Khôn ngoan xây nhà, thông sáng lập nó vững vàng” (Châm Ngôn 24:3 – VI1934).
Tóm lại, nếu trộn vai—đòi Nam Bộ giữ biên, hoặc đòi Bắc Việt giàu như Nam—thì rủi ro hệ thống sẽ tăng mạnh. Phân vai đúng là điều kiện để quốc gia không sập: Nam Bộ là máy tạo thặng dư; Bắc Việt là vành đai ổn định sát Trung Quốc; và Tây Nguyên duyên hải là cổ họng bản lề điều phối, ứng cứu và khóa hướng biển cho toàn bán đảo. Đó không phải lựa chọn cảm tính, mà là trật tự cấu trúc phù hợp với địa mạo, địa chính trị và nguyên tắc mà Kinh Thánh đã nhắc từ lâu: “Hễ ai trung tín trong việc rất nhỏ, cũng trung tín trong việc lớn” (Lu-ca 16:10 – VI1934).