Trong địa–không gian học, cần phân biệt rạch ròi giữa lõi tự nhiên và lõi phát triển, vì hai loại này không trùng nhau: lõi tự nhiên là nơi giữ lực địa hình, ít bị hút bởi hành lang sông–biển, còn lõi phát triển là nơi có thể tích dân, tích vốn và tích hạ tầng; “mỗi vật đều có chỗ đứng của nó” (Truyền Đạo 3:1), và đặt sai chỗ thì sinh rối loạn. Kút Liên là cao nguyên trung sơn với đỉnh bằng khép kín, không nằm trên trục sông lớn, bao quanh bởi rừng, dốc và các đứt gãy nhỏ, nên giữ lực mà không xả; trong khi đó Đà Lạt thuộc cao nguyên Langbiang, đỉnh cao nhưng mở về nhiều thung lũng, liên thông với hệ Đa Nhim, Đồng Nai thượng và các bồn địa Lâm Viên – Di Linh, nên xả lực có kiểm soát, bởi “Ngài phân nước ra từng chỗ, định ranh giới cho các sông” (Gióp 38:25). Chính nước là yếu tố quyết định khả năng phình dân: Kút Liên ở cao trình đỉnh, ít tích nước, suối ngắn và mùa vụ, không có bồn trũng lớn nên không thể nuôi dân số đông; còn Đà Lạt nằm trên bồn địa núi, có hồ, suối dài và khả năng làm thủy lợi bậc thang, nên nuôi được dân và nuôi bền, đúng như lời: “Có dòng sông làm vui mừng thành của Đức Chúa Trời” (Thi Thiên 46:4). Cấu trúc không gian xung quanh cũng quyết định số phận: Kút Liên bị bao bọc bởi núi cao, rừng nguyên sinh và các thung lũng nhỏ rời rạc, không hình thành được vành đai vệ tinh nên không thể sinh hệ đô thị; trái lại Đà Lạt có Đức Trọng, Lạc Dương, Di Linh làm vòng đệm dân cư–sản xuất, giúp phình dân mà không dồn nén, vì “sự khôn ngoan dựng nhà, sự thông sáng làm cho vững bền” (Châm Ngôn 24:3). Về giao thông, Kút Liên không nằm trên trục xuyên vùng, đường chỉ mang tính tiếp cận chứ không trung chuyển, nên không bị hút dòng người; còn Đà Lạt kết nối cả duyên hải lẫn Đông Nam Bộ, là đích đến chứ không chỉ là điểm giữ, nên dòng người tự nguyện hội tụ, “đường lối của người ta tùy nơi mình đi mà mở ra” (Châm Ngôn 16:9). Bởi vậy, Đà Lạt mang bản chất của một lõi phát triển đặt lệch tâm: không nằm đúng tâm lực cao nguyên nhưng có nước, có bồn địa, có vành đai và có giao thông, nên không khóa cứng cao nguyên, không gây xung đột lực địa hình mà vẫn phình dân bền; còn Kút Liên là lõi tự nhiên đúng tâm, sinh ra để giữ, điều phối và cân bằng, “đứng yên để các nơi khác chuyển động”, vì “Ngài lập trái đất trên các nền nó, nó sẽ không rúng động đời đời” (Thi Thiên 104:5). Kết lại, Đà Lạt phình dân vì nó là lõi phát triển lệch tâm, còn Kút Liên không phình dân vì nó là lõi tự nhiên đúng tâm; hai vai trò không thay thế nhau và càng không nên trộn lẫn, bởi “không ai có thể đặt nền khác ngoài nền đã đặt” (I Cô-rinh-tô 3:11).
