Panama của Mỹ và Kra của Trung Quốc: Shortcut hay Cửa Thoát? (mẫu hình “cửa” trong Kinh Thánh)
Mỹ không cần “chiếm Panama” để sống còn, vì Mỹ đã là một quốc gia hai đại dương trước cả Panama. Ngay từ thế kỷ XIX, Mỹ đã có lãnh thổ liền mạch Đông–Tây, đường sắt xuyên lục địa, công nghiệp hai bờ và hệ thống cảng độc lập ở cả Đại Tây Dương lẫn Thái Bình Dương. Vì vậy, Mỹ không bị bóp cổ nếu không có kênh đào. Panama chủ yếu làm Mỹ nhanh hơn, tiện hơn, chứ không quyết định Mỹ tồn tại hay chết. Kênh đào đem lại lợi ích thương mại cực lớn: tiết kiệm thời gian, nhiên liệu, tăng tốc dòng hàng hóa. Hải quân Mỹ cũng hưởng lợi trong việc tái bố trí lực lượng thời bình, nhưng đó là lợi thế tăng tốc chứ không phải huyết mạch duy nhất, vì Mỹ vốn đã có hạm đội, căn cứ và chiều sâu chiến lược ở cả hai đại dương.
Điểm then chốt là: Mỹ không cần Panama để “thoát biển”, vì Mỹ không phải quốc gia bị khóa trong lục địa. Mỹ là cường quốc biển tự nhiên. Panama chỉ là một shortcut.
Nhưng Trung Quốc khác Mỹ ở cấu trúc. Trung Quốc bị đặt trong chuỗi “đảo khóa”, Malacca là cổ họng năng lượng, Biển Đông là vùng tranh chấp, và cửa ra Ấn Độ Dương chịu áp lực của hải lực đối trọng. Vì vậy, Kra đối với Trung Quốc không chỉ là tiện lợi thương mại, mà là một cửa thoát chiến lược nhằm giảm lệ thuộc vào một cổ họng duy nhất. Mỹ làm Panama khi đã là đại dương; Trung Quốc muốn Kra vì vẫn đang tìm cách mở cửa Nam của mình ra đại dương lớn.
Đây là mẫu hình Kinh Thánh về “cửa ngõ”: quyền lực không nhất thiết nằm ở việc chiếm toàn bộ, mà ở việc giữ các điểm khóa. “Các trưởng lão ngồi tại cửa thành” (Ru-tơ 4) nhắc rằng ai giữ cửa thì định hình trật tự. Và Babylon được mô tả không phải trước tiên bằng pháo đài, mà bằng dòng mua bán khiến “các lái buôn thế gian đã giàu có bởi sự xa hoa của nó” (Khải Huyền 18). Panama là shortcut của một đế chế đã có hai biển; Kra là cửa thoát cấu trúc của một đế chế đang tìm đường bước ra khỏi cổ họng bị khóa.