Nha Trang – Cam Ranh về địa mạo tự nhiên không thuộc thuần trục Bắc–Nam kiểu Hà Nội–Sài Gòn, mà nghiêng mạnh hơn về trường lực Đông–Tây của “Tây Nguyên duyên hải”, tức hành lang nối trực tiếp biển – cao nguyên – và xa hơn là không gian Mekong; bởi dải duyên hải ở đây cực hẹp, núi Trường Sơn áp sát biển, không tạo được một đồng bằng dài liên tục để Bắc–Nam trở thành lực chi phối sâu, nên Bắc–Nam chỉ còn là “mặt ngoài” giao thông chạy dọc bờ. Lõi thật của Khánh Hòa nằm ở các cửa khe đổ thẳng vào nội địa: sau lưng Nha Trang là Khánh Vĩnh – Khánh Sơn, sau lưng Cam Ranh là trục Ngoạn Mục – Dran – Đà Lạt, tức biển ở đây không mở ra Bắc–Nam mà mở vào cao nguyên theo những hành lang Đông–Tây ngắn và dốc, đúng như “Ngài đặt nền đất trên các trụ của nó” (Thi Thiên 104:5), nghĩa là cấu trúc đất tự định ra hướng lực chảy. Cam Ranh lại mang một tính chất riêng: vịnh quá kín, giống một “neo đại lục” hơn là cửa nửa mở của hải dương, nên hợp với khối lục địa cần nơi trú ẩn và giữ lực trong lòng chảo, chứ không phải mô hình cơ động đại dương của siêu cường biển; vì “thành ấy trở nên nơi trú ngụ” (Khải Huyền 18:2) cũng là hình ảnh của một chỗ kín để neo giữ, không phải cửa mở để vươn ra. Xét trường lực tự nhiên, Hà Nội xuống tới đây đã yếu dần vì bị cổ chai Quảng và chuỗi đèo chia cắt, trong khi Sài Gòn gần hơn và nối trực tiếp qua Nam Trung Bộ – Lâm Đồng, nhưng điều chi phối mạnh nhất vẫn không phải Bắc hay Nam, mà là lực Đông–Tây biển ↔ cao nguyên: Khánh Hòa là bản lề nơi đại lục chạm biển và hành lang Mekong bắt đầu nhìn ra Thái Bình, với Bắc–Nam chỉ là mặt ngoài, còn Đông–Tây mới là lõi địa mạo quyết định.