Ranh giới hệ thống của Tây Nguyên duyên hải (Tây Sơn duyên Hải) được xác định không theo hành chính, mà theo cấu trúc trường lực – đới khe – hành lang Đông–Tây. Vì vậy, Quảng Nam – Đà Nẵng không nên được gộp cứng vào lõi, nhưng nên được đặt đúng vị trí của nó: một vành chuyển tiếp phía Bắc, một cửa ngõ ven biển, chứ không phải phần thân của “lòng chảo” bản lề. “Ngài đã định ra các thời kỳ và ranh giới nơi cư trú của họ” (Công Vụ 17:26).
Lõi Tây Sơn duyên Hải là một khối “chảo–áo giáp” khép tương đối, nơi bản lề Đông–Tây vận hành nội sinh và có cơ chế kháng lực ngang rõ rệt. Trục hội tụ của khối này nằm trong chuỗi Bình Định – Phú Yên – Gia Lai như một lòng chảo tụ lực, được bọc bởi hai lớp vỏ cứng ở phía Bắc và phía Nam. Phía Bắc là Quảng Ngãi – Kontum – Virachey, nơi mạng khe gãy và khối nâng tạo thành thanh xương ngang kháng lực, khiến trường lực trục dọc không thể tràn xuống trực diện. Phía Nam là Đắk Lắk – Khánh Hòa, nơi thượng Sêrêpốk và các ngưỡng sơn nguyên tạo thành tầng khóa tương tự, buộc lực phía Nam phải đi qua cửa hẹp. Nhờ cấu trúc đó, lõi Tây Sơn duyên Hải tồn tại như một cực bản lề Đông–Tây tự giao thoa, không tan vào các đại lục trục Bắc–Nam. “Ngài làm cho núi đứng vững bởi quyền năng Ngài” (Thi Thiên 65:6).
Quảng Nam – Đà Nẵng thuộc một hệ khác về địa mạo lực. Đây là vùng cửa Thu Bồn – Hải Vân, nơi trường lực ven biển quốc gia vận hành mạnh theo trục Bắc–Nam và nơi đô thị cảng lớn hình thành như một điểm hút dọc duyên hải. Đới khe Sekong – thượng Thu Bồn ở phía sau không tạo một thanh xương Đông–Tây kín và kháng lực ngang kiểu Quảng Ngãi – Kontum, mà mang tính phân mảnh, khe sâu rối, đóng vai trò khóa sườn chứ không tạo bản lề hội tụ. Vì vậy, Đà Nẵng là một cửa biển trục dọc mạnh, không phải lòng chảo hội tụ Đông–Tây như Quy Nhơn – Pleiku.
Nếu gộp Quảng Nam – Đà Nẵng vào lõi, hệ thống sẽ bị “loãng” về trường lực: trục Bắc–Nam ven biển sẽ lấn át bản lề Đông–Tây, và cực biệt lập của Tây Sơn duyên Hải sẽ bị kéo lệch về Bắc Trung Bộ. Điều đó có thể đúng về mặt địa danh mở rộng, nhưng không đúng về mặt cấu trúc địa mạo–hệ lực.
Cách đặt chuẩn nhất trong mô hình lõi–vỏ–cửa ngõ là: lõi Tây Sơn duyên Hải gồm Bình Định – Phú Yên – Gia Lai như lòng chảo hội tụ; áo giáp Bắc là Quảng Ngãi – Kontum – Virachey như đới kháng lực ngang mạnh nhất; áo giáp Nam là Đắk Lắk – Khánh Hòa như tầng khóa phía Nam; và Quảng Nam – Đà Nẵng là vành chuyển tiếp Bắc, một cửa gió ven biển nơi trường lực quốc gia chạm vào hệ áo giáp Đông Dương nhưng không thuộc thân chảo.
Có thể chốt gọn bằng một câu liền khối: Quảng Nam – Đà Nẵng không phải lõi Tây Nguyên duyên hải, mà là cửa ngõ chuyển tiếp phía Bắc, nơi trục duyên hải Bắc–Nam chạm vào rìa kháng lực Trường Sơn, trong khi lõi Tây Sơn duyên Hải vẫn vận hành như một lòng chảo bản lề Đông–Tây được áo giáp Bắc và Nam bao bọc. “Hãy đứng trong đường lối xưa mà xem, hỏi đường tốt lành” (Giê-rê-mi 6:16).
