Bản đồ “lõi quốc gia duyên hải đới khe” từ Quảng Trị xuống Khánh Hòa có thể được nhìn như một hệ thống lõi liên hoàn chạy dọc Trường Sơn Đông, nơi đồng bằng ven biển mỏng và không phải trung tâm sức sống lâu dài. Trong cấu trúc miền Trung, trọng lực chiến lược không nằm ở mặt phẳng duyên hải mở, mà nằm ở các khe–thung lũng cắt ngang dãy núi, các yên ngựa nối nội địa cao nguyên, và các vịnh kín làm cửa hướng ngoại khó bị bóp cổ. Một “lõi quốc gia duyên hải đới khe” luôn mang bốn lớp đồng thời: rừng núi sâu để ẩn–sống–tái tổ chức; đới khe như hành lang chia cắt tự nhiên; cửa biển kín để hướng ngoại mà không phơi toàn bộ mặt tiền; và yên ngựa như cổ họng kiểm soát giữa nội địa và biển. Đây là quy luật cấu trúc, vì “Khôn ngoan hơn sức lực” (Truyền Đạo 9:16), sức bền không nằm ở nơi lộ thiên mà nằm ở nơi có chiều sâu.

Chuỗi lõi từ Bắc xuống Nam bắt đầu tại Quảng Trị với Khe Sanh – Lao Bảo, một lõi yên ngựa Đông Dương gắn với thung lũng Sê Pôn và trục QL9, mang tính khóa hành lang Đông–Tây xuyên bán đảo hơn là lõi có cửa biển kín. Tiếp đến Thừa Thiên với A Lưới – A Sầu, lõi rừng sâu trường kỳ của Trường Sơn Đông, nơi thung lũng dài cho phép rút sâu và tái sinh lực, nhưng không có cửa biển riêng mà phụ thuộc Huế. Xuống Quảng Nam là Hiên – Giằng – Nam Giang, lõi trung chuyển xuyên Trường Sơn theo hệ Vu Gia – Thu Bồn, đóng vai trò chia đôi Bắc–Nam Trung Bộ, cửa biển hướng ra Đà Nẵng vốn mở và lộ, không phải vịnh kín. Quảng Ngãi có Ba Tơ – Trà Bồng, một lõi núi áp sát biển rất gần với mô hình duyên hải đới khe: núi kề đồng bằng, khe dày, cửa hướng ngoại bán kín qua Sa Kỳ – Dung Quất, tạo dạng lõi núi–biển kề sát.

Bình Định nổi bật với An Khê – Tây Sơn thượng đạo, một yên ngựa quốc gia cực hiếm, nơi Tây Nguyên tụt xuống đồng bằng Quy Nhơn nhanh nhất, tạo cổ họng điều phối giữa cao nguyên và duyên hải qua hệ sông Côn và các nhánh khe. Nhưng trung tâm mạnh nhất của toàn chuỗi Nam Trung Bộ nằm ở Phú Yên – Gia Lai với Kut lộ yun, vì đây là lõi kép hội đủ trọn bộ bốn lớp: bán đảo thủy văn Ba–Côn, nơi Ba đâm ra Tuy Hòa và Côn đâm ra Quy Nhơn tạo thế bao quanh như “nước vây bán đảo”; đới khe Kut – Lộ – Phong Huỳnh chia cắt cực mạnh thành cổ họng tự nhiên; yên ngựa An Khê là nút nối nội địa–duyên hải; và đặc biệt là cửa biển kín Sông Cầu, một hướng ngoại bí mật hơn Quy Nhơn hay Tuy Hòa. Kut lộ yun vì thế không chỉ là rừng núi, mà là lõi giao hội: sinh tồn trong chiều sâu, trung chuyển trong hành lang, và mở ra biển theo kiểu kín đáo. Đúng như lời chép: “Người khôn ngoan có sức lực; người tri thức thêm quyền thế” (Châm Ngôn 24:5), bởi quyền lực lãnh thổ dài hạn thuộc về nơi hội tụ được nước, khe, yên ngựa và cửa kín, chứ không chỉ thuộc về đồng bằng mở.

Chuỗi lõi kết thúc ở Khánh Hòa với Khánh Sơn – Khánh Vĩnh, lõi hậu sơn sau lưng Cam Ranh, gắn với thung lũng sông Cái Nha Trang và cửa biển chiến lược lớn nhưng rất lộ. Đây là loại lõi hậu phương của một vịnh lớn, khác với Kut lộ yun ở chỗ cửa biển mạnh nhưng phơi, trong khi Sông Cầu là cửa kín. Toàn bộ hệ thống có thể tóm gọn thành chuỗi: Khe Sanh là yên ngựa Đông Dương; A Lưới là rừng sâu trường kỳ; Nam Giang là hành lang xuyên Trường Sơn; Ba Tơ – Trà Bồng là núi sát biển; An Khê là cổ họng Bình Định; Kut lộ yun là lõi kép Ba–Côn với cửa kín Sông Cầu; Khánh Sơn là hậu sơn Cam Ranh. Kết luận lớn nhất là: nếu phải chọn lõi trung tâm của toàn dải duyên hải đới khe Nam Trung Bộ, Kut lộ yun là lõi mạnh nhất vì vừa là cổ họng yên ngựa, vừa là bán đảo thủy văn, lại có cửa kín để hướng ngoại. Nó không giàu như đồng bằng, nhưng bền như lõi sâu; và “Danh tiếng tốt còn hơn của cải nhiều” (Châm Ngôn 22:1), vì giá trị của một lõi không nằm ở phô trương, mà nằm ở cấu trúc tồn tại lâu dài.