KHÔNG GIAN BIỂN TRONG TƯ DUY CHIẾN LƯỢC MỸ: CHUẨN HÓA MỘT LẬP LUẬN KHÔNG ĐẠO ĐỨC HÓA

Dưới lăng kính chiến lược của Hoa Kỳ, phân tích địa–chính trị không khởi đi từ cảm xúc, đạo lý hay thiện–ác, mà từ cấu trúc quyền lực và không gian vận hành. Trong logic đó, điều Mỹ “nuôi” không bao giờ là một quốc gia hay một chế độ cụ thể, mà là một không gian chiến lược có khả năng phục vụ trật tự biển dài hạn. Kinh Thánh đã mô tả nguyên tắc này bằng một hình ảnh phổ quát: “Người ta toan tính trong lòng mình, nhưng sự đáp lời bởi miệng là từ Đức Giê-hô-va.” (Châm Ngôn 16:1, 1934). Ý muốn của con người không quyết định kết cục; cấu trúc lớn hơn mới là yếu tố chi phối.

Từ sau Thế chiến II, học thuyết Mỹ nhất quán ở một điểm: không bảo vệ chế độ, chỉ bảo vệ cấu trúc địa–chiến lược. VNCH, Sài Gòn hay Hà Nội đều là phương tiện tạm thời. Mục tiêu thực sự của Mỹ tại Đông Dương là chặn trục đại lục Á–Âu, giữ hành lang biển Tây Thái Bình Dương và kiểm soát điểm tiếp giáp giữa Biển Đông với Ấn Độ Dương. Thứ Mỹ cần là một không gian bán đảo–biển mở, không phải sự tồn tại lâu dài của một chính quyền cụ thể. Điều này phản ánh đúng nguyên lý Kinh Thánh: “Sự khôn ngoan xây dựng nhà, sự thông sáng làm cho nó vững bền.” (Châm Ngôn 24:3, 1934). “Ngôi nhà” ở đây chính là cấu trúc không gian.

Trong giai đoạn 1955–1973, VNCH được Mỹ “nuôi mập” vì đó là công cụ tạm thời lý tưởng: có đô thị cảng, có hải quân, có nền kinh tế mở, có tầng lớp thân Mỹ và các căn cứ chiến lược như Cam Ranh, Sài Gòn, Đà Nẵng. VNCH đủ mạnh để Mỹ cắm chân, nhưng đủ yếu để không thoát khỏi quỹ đạo. Trong tư duy Mỹ, VNCH vận hành như một tàu sân bay trên đất liền, chứ không phải một quốc gia độc lập theo nghĩa chiến lược. Kinh Thánh từng cảnh báo về những thực thể mạnh nhưng không tự chủ: “Người anh hùng chẳng phải nhờ sức lực mình mà thắng.” (Thi Thiên 33:16, 1934).

Hiệp định Paris 1973, dưới góc nhìn này, không phải là thỏa hiệp thất bại mà là một móc câu chiến lược. Mỹ rút quân nhưng không rút khỏi không gian; đồng thời tạo điều kiện để lực lượng đại lục tự tiêu hao trong quá trình thống nhất. Mỹ hiểu rõ chiến tranh sẽ kết thúc bằng thống nhất và miền Nam sẽ sụp, và điều đó được chấp nhận trước như một phần của tái cấu trúc không gian. Đây là dạng quyền lực gián tiếp mà Kinh Thánh mô tả: “Đức Giê-hô-va làm cho mưu kế các dân tộc trở nên vô hiệu.” (Thi Thiên 33:10, 1934).

Việc Mỹ chấp nhận để Hà Nội thống nhất xuất phát từ ba đặc điểm chiến lược then chốt. Thứ nhất, Hà Nội là chủ thể đại lục, thiếu DNA biển, không có hải quân biển xanh và luôn bị ép ngoài khơi; do đó vừa cần biển vừa sợ biển. Một chính quyền như vậy không thể hoàn toàn ngả về Trung Quốc, nhưng cũng không đủ sức trở thành cường quốc biển độc lập, rất dễ bị định hình hành vi từ bên ngoài. Thứ hai, Hà Nội đóng vai trò như một “áo choàng hành chính”: quản lý trên giấy, gánh chủ quyền và áp lực ngoại giao, nhưng không kiểm soát được biển sâu, dòng vốn hải thương hay liên minh hải dương. Kinh Thánh gọi đó là quyền lực của hình thức hơn là thực chất: “Có hình thức tin kính, nhưng chối bỏ quyền phép của đạo đó.” (II Ti-mô-thê 3:5, 1934).

Trong cấu trúc này, “bán đảo thực sự” mà Mỹ quan tâm không đồng nhất với Sài Gòn hay Hà Nội, mà là một không gian ven Biển Đông, lưng dựa khe–núi–rừng, mặt mở ra đại dương, không đủ lớn để thách thức trật tự, nhưng đủ độc lập để không bị đại lục nuốt trọn. Đây là dạng không gian trung gian lý tưởng trong chiến lược biển, tương tự các trường hợp Okinawa, Philippines hay Hong Kong trong những giai đoạn khác nhau. Kinh Thánh từng mô tả những không gian được đặt để như vậy: “Ngài định giới hạn các dân tộc theo số con cái Y-sơ-ra-ên.” (Phục Truyền Luật Lệ Ký 32:8, 1934).

Sài Gòn, trong logic này, chỉ là lá bài chuyển tiếp. Một thực thể quá mạnh về biển, quá gần Mỹ và có khả năng trở thành “Ả Rập” sẽ khó kiểm soát trong dài hạn, có thể mặc cả ngược và tự đi đường riêng. Ngược lại, một trung tâm yếu biển, phụ thuộc không gian và luôn lo sợ đại lục khác lại dễ “neo” hơn. Vì vậy, Mỹ không cần tuyên bố công khai; chỉ cần để cấu trúc tự vận hành, giữ cửa biển mở và giữ đại lục trong trạng thái lo sợ cân bằng. Như Kinh Thánh kết luận: “Đường lối của Đức Giê-hô-va là vững chắc cho người ngay thẳng.” (Châm Ngôn 10:29, 1934).

Tổng kết theo ngôn ngữ học thuật: VNCH không phải mục tiêu cuối, mà là phương tiện tái cấu trúc không gian quyền lực; Hà Nội không phải đồng minh lý tưởng, mà là vỏ quản trị chấp nhận được; còn lõi chiến lược lâu dài nằm ở không gian bán đảo–biển. Trong tư duy Mỹ, không gian quyết định chính trị, chứ không phải ngược lại.