INDONESIA – VIỆT NAM TRONG MỘT CẤU TRÚC BỔ TRỢ MỚI
Trong trật tự khu vực đang tái định hình, quyền lực không còn xoay quanh các vùng biển cạn nhiều tranh chấp, mà dịch chuyển về những không gian biển sâu nơi lưu thông quốc tế, luật lệ và độ ổn định dài hạn chi phối. Trên nền đó, Indonesia đã lựa chọn trục “trung tâm quần đảo – biển sâu” thông qua quyết định dời thủ đô; còn Việt Nam, nếu đi đúng hướng, có thể mở trục “Gia Lai – Đắk Lắk → Bình Định – Phú Yên → biển sâu”. Hai trục này không cạnh tranh; chúng bổ trợ nhau, cùng né vùng cạn tranh chấp và đang hình thành một cấu trúc khu vực mới xoay quanh biển sâu. “Đức Giê-hô-va đã định ranh giới cho các dân tộc” (Phục Truyền 32:8).
Indonesia không dời thủ đô chỉ để giải tỏa Jakarta; đó là một sự xoay trục quyền lực. Rời điểm nghẽn Malacca – nơi biển cạn, đông đúc và rủi ro cao – sang Nusantara ở Đông Kalimantan, Indonesia đặt trung tâm nhà nước sát các tuyến biển sâu như Lombok, Makassar và Ombai/Wetar. Bản chất của lựa chọn này là rời vùng xám để đứng ở trung tâm hình học hàng hải của chính mình, nơi quyền lực vận hành hiệu quả hơn vì gần “xương sống” biển sâu. “Người khôn ngoan xây nhà mình trên đá” (Ma-thi-ơ 7:24).
Trong cấu trúc đó, Indonesia nâng cấp quyền lực trên các tuyến ALKI – những hành lang quá cảnh quốc tế hợp pháp của quốc gia quần đảo. ALKI cho phép lưu thông toàn cầu nhưng được quản lý an toàn, an ninh theo luật; thủ đô mới ở gần nơi quyền lực vận hành giúp giảm độ trễ chính sách và tăng hiệu quả điều phối. Indonesia trở thành người gác cửa biển sâu hợp pháp mà không cần leo thang đối đầu. “Phước cho kẻ làm cho người hòa thuận” (Ma-thi-ơ 5:9).
Vị thế cân bằng Mỹ – Trung của Indonesia vì thế được củng cố không bằng quân sự hóa, mà bằng lựa chọn không gian. Ở biển sâu, các cường quốc hàng hải buộc phải tôn trọng luật; Indonesia không chọn phe, nhưng chọn sân chơi mà mọi phe đều phải tuân thủ. Quyền lực tăng vì đứng đúng chỗ, không vì gây sức ép. “Sự khôn ngoan tốt hơn sức mạnh” (Truyền Đạo 9:16).
Đặt song song, trục đúng của Việt Nam – nếu được kích hoạt – là Gia Lai – Đắk Lắk như bản lề lục địa, mở ra Bình Định – Phú Yên như cửa biển kinh tế, rồi nối thẳng biển sâu. Cao nguyên trung tâm không thể phụ thuộc các không gian biển cạn tranh chấp; nhu cầu chiến lược là một lối ra ổn định, hợp pháp và ít rủi ro cho chuỗi cung ứng. “Hãy xét đường lối mình đi, thì mọi bước sẽ vững vàng” (Châm Ngôn 4:26).
Bình Định – Phú Yên đáp ứng vai trò đó vì không trực diện Hoàng Sa/Trường Sa, ra trọn EEZ hợp pháp rồi nối biển sâu, giảm áp lực bảo hiểm, gián đoạn và vùng xám. Đây là “cửa kinh tế quốc gia”, không phải cửa tiền tiêu. Bản chất của lựa chọn này là tách tương lai kinh tế khỏi các điểm nóng, để luật lệ và lưu thông dẫn dắt tăng trưởng. “Sự công bình nâng cao một dân tộc” (Châm Ngôn 14:34).
Trục Gia Lai – Đắk Lắk → Bình Định – Phú Yên né hoàn toàn các vùng cạn tranh chấp; nó không đi Hoàng Sa, không đi Trường Sa, không dựa ven bờ chồng lấn, mà đi thẳng trục biển sâu quốc tế (Luzon ↔ Lombok/Ombai–Wetar). Cách đặt này cho phép giữ Trường Sa ở mức tự vệ – pháp lý, đồng thời đặt cửa kinh tế ở không gian mở. “Mọi sự đều có thì giờ” (Truyền Đạo 3:1).
Hai trục Indonesia – Việt Nam vì thế bổ trợ, không cạnh tranh. Chúng không chồng tuyến, không tranh vai: Indonesia gác cửa biển sâu phía nam; Việt Nam mở cửa biển sâu phía bắc – trung. Không ai giành Malacca, không ai tranh Trường Sa; lợi ích cốt lõi không xung đột. “Hãy theo đuổi sự bình an với mọi người” (Hê-bơ-rơ 12:14).
Cả hai cùng phục vụ hàng hải quốc tế – nơi thương mại toàn cầu cần biển sâu, ít xung đột và luật chơi rõ ràng. Hai trục tạo thành chuỗi biển sâu liên tục, giảm phụ thuộc vùng xám và hạ chi phí hệ thống. Lợi ích hội tụ, không đối kháng. “Hai người hơn một, vì được công lao tốt cho việc mình làm” (Truyền Đạo 4:9).
Hệ quả là một cấu trúc khu vực mới đang hình thành: trung tâm quyền lực dịch khỏi vùng cạn tranh chấp; biển sâu trở thành xương sống logistics – an ninh. Indonesia nổi lên như trụ cột biển sâu phía nam; Việt Nam – nếu đi đúng – trở thành cửa biển sâu của Đông Dương; các đối tác biển mở bảo đảm trật tự lưu thông; trong khi những chiến lược dựa ven bờ chịu bất lợi ở biển sâu. “Kẻ nào xây tháp mà không tính phí tổn ư?” (Lu-ca 14:28).
Chốt lại bằng một luận đề rõ ràng: Khi Indonesia chọn trung tâm quần đảo – biển sâu, và Việt Nam mở trục Gia Lai – Đắk Lắk → Bình Định – Phú Yên → biển sâu, Đông Nam Á đang dịch chuyển từ cấu trúc “tranh chấp vùng cạn” sang cấu trúc “hợp tác biển sâu” – ổn định hơn, ít xung đột hơn, và phù hợp với tăng trưởng dài hạn. “Đường lối của người công bình như ánh sáng ban mai” (Châm Ngôn 4:18).