Trong một thời đại mà thị trường việc làm thay đổi nhanh hơn tốc độ định hướng nghề nghiệp, giới trẻ không chỉ cần đức tin trong nhà thờ mà còn cần năng lực để đứng vững ngoài đời. Một giáo phận muốn mạnh thì lớp trẻ phải mạnh. Một cộng đồng muốn đứng vững thì thế hệ đang trưởng thành phải biết mình là ai, sống bằng gì, và làm thế nào để không bị nhấn chìm bởi biến động kinh tế – xã hội.
Với người trẻ, điểm xuất phát không phải là quyền lực, mà là Ơn: khả năng, sự sống, và cơ hội được ban. Từ đó hình thành Nhơn: người chịu trách nhiệm với chính mình. Và cuối cùng là Thần: nền tảng đạo lý giúp bảo vệ nhân cách trước mọi cám dỗ. Đây không phải một khái niệm mơ hồ; đó là cấu trúc vận hành của đời sống trưởng thành.
Kinh Thánh mở đầu định hướng này bằng mệnh lệnh rất cụ thể:
“Khá siêng năng, chớ biếng nhác; khá sốt sắng về tâm linh, phục sự Chúa.”
(Rô-ma 12:11 – VN1934)
Sự siêng năng ở đây không chỉ thuộc về buổi nhóm tín ngưỡng, mà cả nơi làm việc, nơi học nghề, nơi con người học cách chịu trách nhiệm với tương lai của mình. Khi một thanh niên hiểu rằng tương lai không đến từ may rủi mà từ thói quen, họ bắt đầu trưởng thành.
Một kỹ năng nghề không thay thế đức tin, nhưng nó bảo vệ đức tin khỏi bị bó buộc trong thiếu thốn. Một công việc ổn định không biến một người thành thế tục, mà giúp họ không phải đánh đổi lương tâm để tồn tại. Một tư duy học tập suốt đời không tách khỏi đời sống tâm linh, mà chính là cách con người sử dụng ơn được giao.
Kinh Thánh nói tiếp:
“Hễ người ta gieo giống chi, lại gặt giống ấy.”
(Ga-la-ti 6:7 – VN1934)
Một người trẻ gieo thói quen chậm chạp sẽ gặt một tương lai mệt mỏi.
Một người trẻ gieo kỹ năng tốt sẽ gặt được miếng ăn yên ổn.
Một người trẻ gieo liêm chính sẽ gặt được danh dự.
Một người trẻ gieo lòng tự trọng sẽ gặt được tự do.
Trong một xã hội nhiều cạm bẫy tài chính, tín dụng dễ dãi, đầu tư may rủi, hay những lối tắt nguy hiểm, nền tảng an toàn nhất cho người trẻ không phải là “khôn lanh”, mà là tri thức và kế hoạch. “Dân Ta bị diệt vì thiếu sự tri thức.” (Ô-sê 4:6 – VN1934). Tri thức ở đây không mâu thuẫn với đức tin; nó bảo vệ đức tin khỏi bị lạm dụng, khỏi ảo tưởng, khỏi thất vọng quá sớm.
Điều một cộng đồng tôn giáo có thể trao cho thanh niên không chỉ là kinh nghiệm thuộc linh, mà còn là kỹ năng hướng nghiệp căn bản: cách đọc hợp đồng, cách làm nghề, cách giữ chữ tín, cách quản lý thu chi, cách từ chối những hứa hẹn rủi ro. Không phải để làm giàu bằng mọi giá, mà để không đánh đổi phẩm giá lấy sự tồn tại.
Vì nếu một người phải để lại lương tâm trên bàn cân để có được bữa ăn, họ đã mất nhiều hơn cái họ nhận.
Đó là lý do Kinh Thánh nhấn mạnh một điều giản dị nhưng sắc bén:
“Mỗi người sẽ mang lấy gánh nặng của mình.”
(Ga-la-ti 6:5 – VN1934)
Mang lấy gánh nặng không có nghĩa là đơn độc; nó có nghĩa là không trốn tránh chính mình.
Một thanh niên mang lấy gánh nặng đúng cách sẽ biết cầu xin sự giúp đỡ đúng lúc, biết từ chối những điều làm mình xa rời nhân cách, và biết bảo vệ phẩm giá như một tài sản thiêng liêng.
Tự chủ không có nghĩa là tách khỏi cộng đồng; tự chủ là không đẩy toàn bộ cuộc đời mình cho người khác chịu thay.
Tự do không có nghĩa là muốn gì làm nấy; tự do là không bị điều kiện bên ngoài làm biến dạng lương tâm.
Và nghề nghiệp không có nghĩa là tham vọng; nghề nghiệp là trách nhiệm.
Vì lý do đó, hướng đào tạo nền tảng cho tín hữu trẻ không thể chỉ đặt vào nghi lễ, mà phải đặt vào năng lực làm người. Một con người biết đứng vững trong kinh tế thì đứng vững trong đức tin. Một người trẻ biết bảo vệ nhân cách sẽ không dễ bị cuốn đi. Một giáo phận đặt trọng tâm đào tạo thế hệ mới không chỉ giữ được tường gạch của mình, mà giữ được hơi thở của chính cộng đồng.
“Vì Đấng Christ đã buông tha chúng ta để chúng ta được tự do; hãy đứng vững.”
(Ga-la-ti 5:1 – VN1934)
Tự do ấy không phải để thoát khỏi bổn phận; mà để thực hiện bổn phận với nhân cách còn nguyên vẹn.
Một thế hệ biết đứng vững – sẽ nâng đỡ giáo phận đứng vững.
Một giáo phận biết trao lại sức mạnh – sẽ không cần cưỡng chế sự trung tín.
Một cộng đồng tôn giáo biết đào tạo con người – sẽ không sợ mất tương lai.