Nha Trang – Cam Ranh, xét thuần lực địa hình – địa mạo, chính là một vùng đệm trung gian đặc biệt của Nam Trung Bộ: không thuộc trọn vẹn Tây Sơn duyên Hải, cũng không nhập hẳn vào đại lục Sài Gòn – Nam Bộ, mà đứng như một “neo biển biệt lập” giữa hai trường lực. Tây Sơn duyên Hải (Bình Định – Phú Yên – Gia Lai) vận hành theo bản lề Đông–Tây mở: có hành lang Quy Nhơn – An Khê – Pleiku, có trục Ia Lốp – Sesan hướng thẳng về Mekong, có thế xoay ngang của duyên hải đới khe. Nhưng khi xuống tới Nha Trang, hành lang sông Ba đã kết thúc, đới khe Phú Yên – Bắc Vân Phong bắt đầu khóa lại, và không còn một đại lộ xuyên thẳng lên cao nguyên kiểu Quốc lộ 19, nên lực phủ từ cực Tây Sơn suy giảm mạnh. Ngược lại, đại lục Sài Gòn – Mekong hút theo trục Bình Thuận – Đồng Nai – đồng bằng phù sa tuyệt đối, kéo cao nguyên Nam (Bảo Lộc – Đà Lạt – Gia Nghĩa – Buôn Ma Thuột) vào lõi nội địa; nhưng Cam Ranh – Nha Trang lại bị Trường Sơn Đông dựng như tường, bị đèo dốc chia cắt (Khánh Lê, Ngoạn Mục), và mang cấu trúc vịnh kín chứ không phải cửa đồng bằng mở của Nam Bộ, nên lực Sài Gòn muốn kéo thẳng ra đây cũng không trơn. Chính vì vậy, Khánh Hòa hình thành một đặc tính riêng: vịnh sâu, kín, dễ neo phòng thủ kiểu đại lục, nhưng không phải cửa nửa mở của siêu cường hải dương; nó giống một “hòn đảo địa mạo” nằm trên đất liền, không hòa hoàn toàn vào bản lề Tây Sơn, cũng không chảy trọn vào trường lực Nam Bộ. Do đó, vai trò đúng của Nha Trang – Cam Ranh là lớp đệm và vùng neo trung gian: phía Bắc là bản lề Đông–Tây Tây Sơn duyên Hải, phía Nam là đại lục tuyệt đối Sài Gòn – Mekong, còn ở giữa là Khánh Hòa như một vịnh neo khóa. Khánh Hòa vì thế là nơi bản lề bắt đầu tan, nơi trường lực Đông–Tây suy kiệt và chuyển pha vào trường lực đại lục phương Nam.