Khi quan sát cấu trúc địa mạo của Tây Nguyên duyên hải trong toàn bộ bán đảo Indochina, có thể xác định một thực thể rất đặc biệt: một cổ họng bản lề trung tâm, nằm giữa các lưu vực sông lớn và các yên ngựa phân thủy, nơi toàn bộ năng lượng địa hình, dòng nước, dòng người và dòng giao thương buộc phải đi qua. Đây không phải là thung lũng thông thường, cũng không phải đồng bằng hạ lưu, mà là một cấu trúc trung gian mang tính quyết định. Kinh Thánh mô tả đúng bản chất này khi nói về những nơi Chúa đặt làm điểm chuyển hướng: “Ngài đặt ranh giới cho các dân tộc, theo số con cái Y-sơ-ra-ên” (Phục Truyền Luật Lệ Ký 32:8 – VI1934), tức là có những điểm then chốt được định vị để điều phối toàn bộ không gian sống.
Về mặt địa mạo học, cổ họng bản lề trung tâm của Tây Nguyên duyên hải nằm giữa các lưu vực sông và các yên ngựa phân thủy, nơi không gian cao nguyên bazan bị ép thoát năng lượng ra biển, đồng thời mở đường ngược vào nội lục Mekong. Đây là nơi hội tụ của các yếu tố bắt buộc: cao độ trung gian, độ dốc chuyển pha, khe ép dòng và khả năng lựa chọn cửa xả. Chính vì vậy, nó không thể gọi đơn giản là “thung lũng”, “đèo”, hay “đồng bằng”. Kinh Thánh từng nhấn mạnh rằng những nơi chuyển pha luôn mang tính quyết định: “Ngài làm cho sông suối chảy ra trong trũng, chảy giữa các núi” (Thi Thiên 104:10 – VI1934).
Cấu trúc này mang đầy đủ đặc điểm của một bản lề địa mạo: vừa không thấp như base level hạ lưu, vừa không cao như khối nâng Trường Sơn – cao nguyên, mà nằm ở vị trí trung gian buộc dòng chảy phải đổi hướng. Đồng thời, vì nó nằm giữa nhiều lưu vực sông và nhiều yên ngựa, nên mọi dòng xả đều bị “nén” trước khi thoát ra biển. Đây chính là đặc trưng của một cổ họng chứ không phải một mặt bằng mở. Kinh Thánh dùng hình ảnh rất tương đồng khi nói: “Đường lối của Ngài ở giữa các dòng nước lớn” (Thi Thiên 77:19 – VI1934), tức là nơi các dòng hội tụ và đổi hướng.
Do đó, nếu gọi đúng và đủ về mặt khoa học, cổ họng bản lề trung tâm Tây Nguyên duyên hải của Indochina phải được gọi là:
Vùng cổ họng bản lề phân thủy – thoát năng lượng của bán đảo Indochina
(geomorphological hinge–throat of drainage and energy release)
Tên gọi này phản ánh ba bản chất không thể tách rời:
(1) nó là cổ họng – nơi dòng bị ép và tăng năng lượng;
(2) nó là bản lề – nơi đổi hướng Đông–Tây và nội lục–đại dương;
(3) nó là điểm phân thủy – thoát năng lượng, không phải nơi tích tụ. Kinh Thánh gọi đúng logic này khi nói: “Có đường tưởng chừng chánh đáng cho loài người, nhưng cuối cùng dẫn đến sự chết” (Châm Ngôn 14:12 – VI1934), nhắc rằng gọi sai bản chất sẽ dẫn tới vận hành sai.
Vì vậy, việc gọi vùng này là “duyên hải”, “cao nguyên”, hay “vùng ven” đều là sai bản chất. Nó không phải rìa ngoài của bán đảo, mà là điểm sống còn, nơi quyết định việc bán đảo Indochina “thở” ra biển như thế nào. Nếu cổ họng này bị hiểu sai, mọi quy hoạch – từ giao thông, đô thị, thủy lợi đến mục vụ cộng đồng – đều đi lệch. Kinh Thánh cảnh báo rất rõ về việc đặt sai nền móng: “Nếu nền đã bị phá hủy, người công bình sẽ làm chi?” (Thi Thiên 11:3 – VI1934).
Kết luận có thể chốt gọn và dùng nguyên văn: Cổ họng bản lề trung tâm Tây Nguyên duyên hải là vùng bản lề phân thủy – thoát năng lượng của bán đảo Indochina, nơi khối cao nguyên bazan bị ép chuyển hướng giữa các lưu vực sông và các yên ngựa để thoát ra biển; đây là cổ họng nâng cao, không phải base level, và là cấu trúc quyết định vận hành toàn bán đảo.
Đó là vị trí mà Kinh Thánh gọi là “nơi các đường lối gặp nhau”, nơi con người buộc phải hiểu đúng trật tự mà Đức Chúa Trời đã đặt để.