Trong cấu trúc địa–chính trị Đông Nam Á lục địa, có một thực tế ngày càng rõ ở mức tương đối đa số: đối trọng trên biển không tự động đủ để khóa một trục khi trục đó đã được đại lục hóa bằng hạ tầng, đường sắt và chuỗi cung ứng. Andaman–Nicobar của Ấn Độ có giá trị quan sát và sức ép hải dương, nhưng nó không phải là “tay kẹp đất liền” có thể đi sâu vào Đông Dương như trục Vân Nam–Lào–Bangkok. Ấn Độ bị giới hạn bởi Himalaya, bởi vùng đệm Myanmar bất ổn, và bởi thiếu một hành lang lục địa liên tục hướng Đông; vì vậy Nicobar là khóa biển, nhưng không phải đòn kẹp cấu trúc vào nội lục. Ngược lại, Trung Quốc mạnh nhất ở chỗ không cần thắng tuyệt đối bằng hải quân trước tiên, mà có thể kéo xuống bằng đại lục: công nghiệp hậu cần, đường sắt xuyên biên giới, logistics đất liền, và mạng chuỗi cung ứng khiến sức ép tăng dần mà không cần chiếm đóng. Chính vì thế, nỗi lo của Singapore–Malaysia–Indonesia không nằm ở thương mại thuần túy, mà ở khả năng Kra trở thành một “cửa biển quân sự” mới: nếu có kênh đào nước, tàu chiến có thể đi thẳng giữa Ấn Độ Dương và Biển Đông, vai trò Malacca bị giảm, và một điểm nghẽn chiến lược mới xuất hiện ngay trên bán đảo. Trong logic đó, đối trọng thực sự có động cơ mạnh nhất không phải Ấn Độ đơn độc, mà là Mỹ: nếu kênh được đặt ở cực Bắc (Ranong–Chumphon), bán đảo phía Nam có thể bị “đảo hóa”, trục lục địa Vân Nam–Bangkok–Kra bị đứt mạch, và cửa Nam đại lục trở nên khó nối liền hơn. Đây là đòn cấu trúc, không phải đòn tuyên bố. Nhưng chính vì vậy, Thái Lan lại càng không dám đào kênh, bởi một kênh nước không chỉ là dự án kinh tế mà là nhát cắt vào thân thể quốc gia: nguy cơ ly tâm Nam Thái, nguy cơ quốc tế hóa điểm nghẽn, nguy cơ biến bản lề thành chiến trường. Do đó phương án “an toàn” hơn trong thế kỷ XXI thường không phải kênh đào kiểu Panama, mà là Land-Bridge: cảng hai đầu, đường sắt chuyển tải, hub logistics, một cửa mua bán đặt trên đất liền thay vì mở một cửa nước cho hải quân cường quốc đi xuyên. Đây chính là mẫu hình Kinh Thánh về quyền lực của “cửa” và “hành lang”: “Các trưởng lão ngồi tại cửa thành” (Ru-tơ 4), vì ai giữ cửa thì giữ luật; và Babylon trong Khải Huyền không cai trị trước tiên bằng pháo đài, mà bằng dòng mua bán khiến “các lái buôn thế gian đã giàu có bởi sự xa hoa của nó” (Khải Huyền 18). Kết luận là: Andaman là khóa biển nhưng không đủ tay kẹp lục địa; Trung Quốc mạnh ở đại lục hóa logistics; các quốc gia Malacca lo kênh vì nó quân sự hóa cửa ngõ; Mỹ có động cơ “cắt mạch” nếu kênh ở phía Bắc; và Thái Lan vì sợ mất bản lề nên sẽ nghiêng về Land-Bridge như cách giữ an toàn giữa các cường quốc trong cửa mua bán của thời đại.