VÌ SAO CHỈ HOA KỲ CÓ “BẢN LỀ TOÀN CẦU”

“Ngài đổi thì giờ và thời kỳ;

lập các vua và phế các vua;

ban sự khôn ngoan cho kẻ khôn ngoan.”

(Đa-ni-ên 2:21)

Trong lịch sử nhân loại, đã có nhiều đế quốc, nhiều cường quốc, nhiều trung tâm quyền lực. Nhưng quyền lực toàn cầu – theo nghĩa buộc cả hệ thống phải vận hành theo nhịp của mình – là hiện tượng hiếm. Không phải quốc gia nào mạnh cũng làm được điều đó. Quyền lực toàn cầu không đến từ việc thắng nhiều trận đánh, mà đến từ khả năng định hình hướng đánh của người khác. “Người ta sắm sửa ngựa cho ngày chiến trận, song sự thắng trận bởi nơi Đức Giê-hô-va mà đến.” (Châm-ngôn 21:31)

Bản lề toàn cầu không phải là danh hiệu, mà là tính chất hình học của không gian. Một bản lề đúng nghĩa phải xoay được giữa nhiều mặt phẳng cùng lúc, phải đứng ngoài dòng xung đột để điều phối, và phải bảo vệ lõi mà không cần biến lõi thành mặt trận. Quyền lực như vậy không nằm trong tay quốc gia đông dân nhất, giàu nhất hay hiếu chiến nhất, mà trong tay quốc gia không bị buộc phải chọn một hướng duy nhất để tồn tại. “Đường lối người khôn ngoan ở trên cao, để tránh xa âm phủ ở dưới.” (Châm-ngôn 15:24)

Hoa Kỳ là quốc gia duy nhất trong thế giới hiện đại hội đủ các điều kiện cấu trúc này. Trước hết, Hoa Kỳ sở hữu một lõi nội địa sâu, liền mạch và tự nuôi sống, được hình thành quanh lưu vực Mississippi – Ohio. Đây là không gian hiếm hoi trên thế giới vừa rộng, vừa bằng phẳng, vừa thông suốt, lại vừa đủ tài nguyên để không cần bành trướng để sinh tồn. Lõi này cho phép Hoa Kỳ giữ trung tâm yên tĩnh, ngay cả khi vòng ngoài biến động. “Ngài đặt nền trái đất trên các trụ của nó, khiến nó không bao giờ rúng động.” (Thi-thiên 104:5)

Thứ hai, Hoa Kỳ mở ra hai đại dương sâu – Đại Tây Dương và Thái Bình Dương – mà không bị khóa bởi eo biển quốc tế. Không có điểm nghẽn cấu trúc nào buộc Mỹ phải phụ thuộc vào một tuyến duy nhất. Điều này cho phép Hoa Kỳ xoay trục chiến lược toàn cầu, chuyển trọng tâm từ châu Âu sang châu Á, từ biển sang lục địa gián tiếp, mà không làm tổn hại lõi. “Ngài dẫn họ đi con đường ngay thẳng, để đến thành có thể ở được.” (Thi-thiên 107:7)

Thứ ba, Vịnh Mexico tạo nên cửa xoay an toàn nhất thế giới: kín, sâu, khó phong tỏa, không có đối thủ biển sâu trực tiếp. Đây là nơi Hoa Kỳ nuôi dưỡng nội lực kinh tế – năng lượng – hậu cần mà không cần quân sự hóa thường trực. Khác với các cường quốc phải đặt hạm đội để che lõi, Hoa Kỳ để địa hình làm nhiệm vụ đó. “Đức Giê-hô-va sẽ là nơi nương náu cho dân Ngài.” (Giô-ên 3:16)

Chính vì vậy, Hoa Kỳ không cần chiếm đất để kiểm soát hệ thống. Mỹ không cần chiếm châu Âu để định hình châu Âu, không cần chiếm Nhật để giữ Thái Bình Dương, không cần chiếm Trung Đông để ảnh hưởng năng lượng. Mỹ chỉ cần giữ bản lề, giữ dòng chảy, giữ quyền xoay. “Không phải bởi quyền thế, cũng không phải bởi năng lực, bèn là bởi Thần Ta.” (Xa-cha-ri 4:6)

Điểm khác biệt căn bản giữa Hoa Kỳ và các cường quốc khác nằm ở chỗ này: Mỹ phòng thủ từ xa, trong khi phần còn lại của thế giới buộc phải phòng thủ sát lõi. Trung Quốc phòng thủ ở duyên hải vì lõi lộ thiên; Nga phòng thủ ở biên giới vì bị khóa biển; Anh phòng thủ ngay trên biển gần vì không có chiều sâu. Hoa Kỳ thì phòng thủ ở chuỗi đảo, eo biển xa, vòng ngoài đại dương, giữ cho xung đột không chạm trung tâm. “Kẻ khôn ngoan thấy tai họa bèn ẩn mình.” (Châm-ngôn 22:3)

Không một cường quốc nào khác có thể tái tạo cấu trúc này. Trung Quốc có quy mô lớn nhưng lõi mở ra biển nông bị khóa; Nga có chiều sâu lục địa nhưng thiếu cửa biển tự do; châu Âu phân mảnh; Nhật và Anh thiếu lõi; Ấn Độ thiếu cửa xoay an toàn. Mỗi nơi thiếu ít nhất một trụ cấu trúc cần thiết để trở thành bản lề toàn cầu. “Ngươi cân họ trong cái cân, thì thấy họ thiếu.” (Đa-ni-ên 5:27)

Bản lề Mỹ không phải là vĩnh cửu theo nghĩa thần thoại. Nó chỉ bền chừng nào Hoa Kỳ không tự phá cấu trúc của mình: không quân sự hóa lõi, không tự trói vào chiến tranh tiêu hao kéo dài, không đánh mất quyền chọn nhịp độ, và không để xuất hiện một bản lề đối xứng thực sự. Cho đến nay, chưa có điều kiện nào trong số đó hội tụ. “Hễ nhà nào tự chia rẽ thì không thể đứng vững.” (Mác 3:25)

Vì vậy, có thể khép lại toàn bộ bộ luận bằng một mệnh đề dứt khoát: Hoa Kỳ không thống trị thế giới vì là quốc gia mạnh nhất, mà vì là quốc gia duy nhất không bị buộc phải chọn một hướng để tồn tại. Chừng nào lõi còn yên tĩnh, đại dương còn mở, và quyền xoay trục còn nằm trong tay Mỹ, thì bàn cờ toàn cầu vẫn xoay quanh bản lề đó, kể cả khi các quân cờ khác lớn lên. “Đường lối Đức Giê-hô-va là vững chắc đời đời.” (Thi-thiên 33:11)

DÒNG KẾT KHÓA SÁCH

Kẻ nắm bản lề không cần đánh nhiều.

Chỉ cần giữ cho mọi cánh cửa

còn quay theo hướng của mình.