Tây Sơn duyên Hải không phải một đơn vị hành chính, mà là một cực trường lực Đông–Tây hình thành bởi các khe mở ngang qua Trường Sơn Đông. Trục vận hành của khối này không chạy theo dòng Bắc–Nam của Quốc lộ 1A, mà chạy theo các hành lang thung lũng và bình nguyên nối biển với cao nguyên: Quy Nhơn – An Khê – Pleiku, Tuy Hòa – Sông Hinh – cao nguyên, và các cửa xoay hướng về Mekong. Chính vì vậy, Tây Sơn duyên Hải mang tính chất của một “hòn đảo lục địa”: tồn tại bằng khe Đông–Tây chứ không sống bằng trục duyên hải dọc.
Bao quanh cực này là một lớp vỏ rìa kháng lực và các vùng đệm triệt tiêu xung lực của hai đại lục lớn. Ở phía Nam, Buôn Ma Thuột thuộc xu thế hút của đại lục Sài Gòn, nhưng bị bẻ hướng bởi hệ khe Sêrêpốk – Nam Nung – Chư Yang Sin, khiến lực Nam Bộ không thể tràn mặt lên cao nguyên mà phải leo qua các cửa hẹp; vì thế Buôn Mê trở thành cao nguyên rìa giao thoa, không chìm trọn vào trường lực tuyệt đối. Cũng ở phía Nam duyên hải, Khánh Hòa vận hành như một đảo đệm biển sâu: vịnh neo kín bị khóa bởi chuỗi đèo và khối Lang Biang – Khánh Sơn, vừa không thuộc trọn Tây Sơn duyên Hải, vừa không nhập hoàn toàn vào đại lục Nam Bộ, nên trở thành một mảnh trung gian biệt lập.
Ở phía Bắc, khối Kon Tum – Quảng Ngãi là một vành kháng lực dựng đứng: Ngọc Linh, massif Kontum và mạng khe gãy tạo thành bức tường răng cưa khiến trường lực Bắc không thể xuyên ngang xuống Bình Định – Phú Yên như một mặt phẳng đại lục. Quảng Ngãi vì vậy bị khóa lưng, không trở thành hành lang mở như An Khê hay sông Ba. Xa hơn, Quảng Nam – Đà Nẵng là vùng đệm của Trường Sơn Bắc, nơi Bạch Mã và hệ khe Sekong – thượng Thu Bồn phân tán lực dọc, khiến duyên hải mạnh về biển nhưng không thể xoay ngang sang Mekong. Tương tự, ở cực Nam, đai khe Lâm Đồng – Bình Thuận – Đắk Nông là vành thắt khô buộc trường lực Sài Gòn phải đi theo các tuyến hẹp, không thể phủ thẳng lên Tây Nguyên.
Toàn bộ cấu trúc này cho thấy Tây Sơn duyên Hải không tự chủ bằng cách đối đầu trực diện với các đại lục Bắc–Nam, mà tự chủ bằng địa mạo: được bao bọc bởi vành khe – vành núi – vành đệm hấp thụ lực, trong khi bản thân vận hành như một khớp xoay Đông–Tây bắt buộc của Đông Dương. Một cực nhỏ không cần lớn để tồn tại; chỉ cần đứng đúng nơi các ranh giới được đặt ra. Đúng như Kinh Thánh đã nói: “Ngài đã định ra các thời kỳ và ranh giới nơi cư trú của họ” (Công Vụ 17:26).