Tây Sơn duyên Hải là một bản lề Đông–Tây mở, chứ không phải một khối có “tường khe ngang” tự khóa mình như một đại lục. Nó hình thành bởi các cửa thung lũng đổ ra biển nhanh và các hành lang cao nguyên sát duyên hải: Bình Định – Phú Yên – Pleiku – Tuy Hòa. Nhưng chính vì mang tính “mở”, nó không có một đới khe xuyên suốt từ biển vào thẳng Mekong để tự trấn lực tuyệt đối. Bản thân Tây Sơn duyên Hải giống một cửa xoay địa mạo hơn là một thành lũy khóa lực, nên luôn đứng trước nguy cơ bị kéo bởi các trường lực lớn Bắc–Nam.
Vì vậy, cấu trúc sống còn của Tây Sơn duyên Hải không nằm ở lõi, mà nằm ở lớp áo giáp rìa bao quanh. Ở phía Bắc, Quảng Ngãi – Kontum là giáp kháng lực tự nhiên: khối Kontum massif, Ngọc Linh, và mạng khe gãy phân mảnh tạo thành một vành núi ngang răng cưa. Đây không phải hành lang mở, mà là cơ chế bẻ và triệt lực, khiến trường lực Bắc không thể tràn thẳng xuống như một mặt phẳng duyên hải. Nhờ lớp giáp này, Tây Sơn duyên Hải không bị nuốt trực tiếp vào dòng Bắc–Nam.
Ở phía Nam, Đăk Lăk – Khánh Hòa là giáp kháng lực thứ hai, còn sâu hơn: thượng Sêrêpốk, khối Lang Biang – Khánh Sơn, và vịnh Cam Ranh tạo thành một đới cắt – đới khóa của Nam Trường Sơn Đông. Buôn Ma Thuột không thể trượt thẳng về Sài Gòn như một dòng hút tuyệt đối, và Khánh Hòa cũng không hòa tan hoàn toàn vào Nam Bộ, vì địa hình buộc chúng thành một vùng đệm giao thoa. Đây là lớp áo giáp Nam: vừa khóa, vừa ép lực tích tụ, khiến bản lề Tây Sơn không bị đè trực xung từ phía Nam.
Trong cấu trúc ấy, Nha Trang – Cam Ranh không thuộc lõi Tây Sơn duyên Hải, nhưng lại là một “đảo đệm bắt buộc”: vịnh sâu kín, núi khóa sau lưng, đứng giữa hai trường lực mà không thể nhập trọn về phía nào. Nó không bị kéo hẳn lên Quy Nhơn, nhưng cũng không tan hết vào Nam Bộ. Chính tính biệt lập này làm nó trở thành điểm chuyển pha của toàn mô hình.
Toàn bộ khối hình thành một cấu trúc ba lớp rõ ràng: lõi bản lề Tây Sơn duyên Hải, giáp Bắc Quảng Ngãi – Kontum, và giáp Nam Đăk Lăk – Khánh Hòa. Hai lớp áo giáp này làm suy lực Hà Nội và triệt lực Sài Gòn, buộc cực nhỏ Đông–Tây có thể tồn tại như một cực thứ ba tương đối trong lòng Đông Dương. Đúng như Kinh Thánh đã nói: “Ngài đã định ra các thời kỳ và ranh giới nơi cư trú của họ” (Công Vụ 17:26).
