Tây Sơn duyên hải có thể được mô tả bằng một hình học địa mạo rất chuẩn: lõi là một cái chảo úp tụ lực Đông–Tây, còn hai lớp vỏ là hai chữ A in cắm vào lòng chảo như áo giáp kháng lực Bắc–Nam. Đây không phải ẩn dụ tùy ý, mà là cấu trúc thật của khe – sông – đèo – hướng lực trong toàn Nam Trung Bộ. Tây Sơn duyên hải không vận hành như một hành lang xuyên đại lục, mà như một bồn tụ lực mở miệng ra biển và bị ép lại bởi các vỏ núi gãy quanh nó. “Ngài đã định ra các thời kỳ và ranh giới nơi cư trú của họ” (Công Vụ 17:26).
Đường ôm sát ven biển Bình Định–Phú Yên chính là lòng chảo tụ lực. Miệng chảo mở ra duy nhất ở Quy Nhơn và Tuy Hòa, nơi biển là cửa thoát tự nhiên. Phía Tây không có một đới khe ngang sâu xuyên suốt, vì Gia Lai phía trong vẫn là bình nguyên cao nguyên thông liên tục, không tự tạo thành tường cắt ngang. Do đó toàn bộ lực địa hình tụ về trục Đông–Tây: An Khê gom xuống Quy Nhơn, sông Ba gom xuống Tuy Hòa, Kút Lộ Yun mở ra hải đầu. Tây Sơn duyên hải vì thế là một chảo tụ lực bản lề, chứ không phải một đại lộ xuyên lực.
Cắm vào lòng chảo ấy là hai chữ A tím: hai lớp vỏ áo giáp địa mạo. Ở phía Bắc, chữ A Quảng Ngãi–Kontum–Sekong đặt chân tại duyên hải Quảng Ngãi, dựng thân lên khối Ngọc Linh–Kontum rồi chĩa đỉnh sang Sekong–Attapeu. Đây là mạng khe gãy phân mảnh, tạo vỏ cứng kháng lực khiến trường lực Bắc–Nam không thể tràn xuống trực tiếp như mặt phẳng. Ở phía Nam, chữ A Khánh Hòa–Đăklak–Sêrêpốk đặt chân tại Cam Ranh–Khánh Sơn, dựng thân lên Buôn Ma Thuột và chĩa đỉnh về Stung Treng–Mekong. Nó làm trường lực Nam Bộ không thể hút thẳng lên cao nguyên mà phải đi qua những cửa hẹp và vùng đệm.
Điểm quyết định của mô hình là: hai chữ A không mở thành hành lang Đông–Tây xuyên suốt, mà “cắm vào” và đóng lại như gọng kìm. Chúng đâm vào lõi, chia cắt duyên hải với cao nguyên, biến thành áo giáp bao quanh chảo. Tây Sơn duyên hải vì vậy tồn tại như một lõi mềm tụ lực Đông–Tây, bị hai vỏ cứng A Bắc và A Nam kẹp lại, khiến các đại lục Bắc–Nam không thể phủ lực trực diện.
Mô hình hoàn chỉnh có thể chốt bằng một câu duy nhất: Tây Sơn duyên hải nhìn từ biển vào là cái chảo úp tụ lực Đông–Tây, còn Quảng Ngãi–Kontum và Khánh Hòa–Đăklak là hai chữ A in cắm vào lòng chảo, tạo thành áo giáp kháng lực Bắc–Nam, nhờ đó cực bản lề này không thể tách rời khỏi hai lớp vỏ bao quanh. “Ngài làm cho núi đứng vững bởi quyền năng Ngài” (Thi Thiên 65:6).
